batı trakya harita

İlk Türk Cumhuriyeti; Batı Trakya Cumhuriyeti

By

Karadağ, Bulgaristan, Yunanistan ve Sırbistan’ın 1912 yılındaki ittifakı ile yapılan savaşta, Osmanlı Devleti Balkanlar’da bulunan son toprak parçasını da kaybetmiştir. Kırklareli, Edirne, Çanakkale gibi şehirler Bulgaristan’a teslim edilmiş, 1913’te imzalanan Londra Anlaşması ile bu durum kabullenilmiştir. Bulgaristan, Ege ve Karadeniz kıyılarına sahip olarak bu savaştan en karlı çıkan devlet haline gelmiştir. Bu durum Balkanlar’daki diğer devletlerin hoşuna gitmez ve Bulgaristan’a savaş açarlar. Bu savaş tarihe II. Balkan Savaşı olarak geçer.

batı trakya konsey

Balkan devletlerinin Bulgaristan’a savaş açması sonucu, Bulgaristan Trakya’da bulunan askerlerini geri çeker. Bu durumdan istifade eden Osmanlı ordusu, Enver Paşa komutasında 23 Temmuz 1913’te, Kırklareli ve Edirneyi geri alır ve Bulgaristan, İstanbul ve Yunanistan arasında Atina Anlaşması imzalanır.

Enver Paşa, bu zaferden sonra Batı Trakya’nın da alınması umudu ile 3,000 kişilik bir ordu ile Meriç Nehri’nin diğer tarafına geçer. Normalde kolay bir zafer olması beklenirken, Balkan devletlerinin ve Rusya’nın işe karışması ile birliklerin gerçi çekilmesi emri verilir. Enver Paşa, Batı Trakya’yı geri almak için bu işi Teşkilat-ı Mahsusa’ya verir, Trablusgarp’ta çetelerle yaptığı mücadeleyi burada da yapmak ister.

Kuşçubaşı Eşref’in başında bulunduğu çete hemen harekete geçer. Birkaç yeri geri alırlar ve Enver Paşa onlara destekte bulunsun diye sonra da Teşkilat-ı Mahsusa’nın başına geçicek olan Süleyman Askeri Bey’i gönderir. Gönderilen destek birlik ile 31 Ağustos’ta Gümülcine ele geçirilir. Gümülcine’nin alınması ile birlikte, Gümülcine merkezli, başında Salih Hoca’nın bulunduğu, Garbi Trakya Hükümet-i Muvakkatesi kurulur.

Balkan devletleri, Türk askerlerinin Batı Trakya’da bulunmasından rahatsızlık duyar ve Osmanlı Devleti’ne askerleri geri çekmesi için baskı uygularlar. Osmanlı Devleti bir süre sonra askerleri geri çağırmak zorunda kalır. Askerlerin geri çekilmesi ile bölgenin Yunanlılara ve Bulgarlara bırakılacağı herkes tarafından bilinen bir gerçekti. Bu sebepten ötürü orada bulunan askerler emre karşı gelerek 12 Eylül 1913’te Batı Trakya Cumhuriyeti adı altında bağımsızlıklarını ilan ederler.

Günümüzde Yunanistan’ın bir ili olan Gümülcine’nin başkentlik yaptığı ve Cumhuriyet rejimini benimsemiş ilk Türk Devletidir. Ülke sınırları belirlendikten sonra siyah, yeşil ve beyaz renkleri içeren, ay yıldızlı bayrağı kabul ederler. Bayraklarında bulunan siyah renk, Balkan zulmünü, yeşil İslam’ı, ay yıldız da Türklüğü temsil etmektedir.

batı trakya bayrağı

Bu yeni devlet Türkçe ve Fransızca dillerinde gazete çıkartarak kendisini dünyaya tanıtmaya çalışmıştır. Süleyman Asker Bey tarafından yazılan bir marşa sahiptirler. Ayrıca devletin kendi adına bastırılmış olan posta pulları da bulunmaktadır.

Kısa sürede 30,000 kişiye yakın bir savunma gücü oluşturmuşlardır. Aynı zamanda Osmanlı yasa ve tüzükleri aynen kabul edilerek davalara da Garbi Trakya Adliyesi bakmaya başlamıştır. Pasaport uygulamasını kullanan Batı Trakya Cumhuriyeti’nin nüfus dağılımı şöyle idi;

Etnisite/din Nüfus Yüzde
Toplam 234 700 100%
Müslüman (Türk, Pomak, Çingene, diğer) 185 000 78,82
Bulgar 25 500 10,86%
Yunan 22 000 9,37%
Yahudi, Ermeni, diğer 2200 0,94%

 

 

Bulgaristan bu devlete ne kadar karşı çıksa da Yunanistan yeni kurulan bu devleti hoşgörü ile karşılayıp, Dedeağaç’ı 2 Ekim 1913’te Batı Trakya Cumhuriyetinin himayesine bırakmıştır.

Maalesef ki bu devlet fazla kalıcı olamamış, Balkan Devletleri, Bulgaristan ve Rusya’nın yanında yaptığı girişimler sonucu Osmanlı Devleti üzerinde baskı kurmuşlardır. Baskılara fazla dayanamayan Osmanlı Devleti, imzalanan İstanbul Anlaşması ile Batı Trakya Cumhuriyetinin Bulgaristan’a bağlanmasını kabul etmiştir. 55 gün süren bu devletin varlığı İstanbul’dan gelen Albay Cemal Beyin gözetimi ile Bulgaristan’a teslim edilmiştir.

Ne yazık ki bir kere daha Osmanlı Devleti’nin, bir emperyalist baskıya daha yenik düştüğünü, bu baskı sonucunda bir Türk devletinin yok olduğunu görmüş olduk.

Leave a Comment

Your email address will not be published.

You may also like

%d blogcu bunu beğendi: